Η Τιμή και το Χρήμα, μια νουβέλα του Κωσταντίνου Θεοτόκη: Εργασίες

Κωνσταντίνος Θεοτόκης, Η Τιμή και το Χρήμα: Εργασίες

1η  Εργασία:

Εντοπίστε πληροφορίες (κείμενα, εικόνες, φωτογραφίες κ.ά.) και από άλλες πηγές για το κοινωνικό  πλαίσιο του έργου

Συγκρίνετε τα στοιχεία που βρήκατε με τα δεδομένα της νουβέλας

2η  Εργασία

Εντοπίστε πληροφορίες (κείμενα, εικόνες, φωτογραφίες  κ.ά) και από άλλες πηγές για το χώρο που εκτυλίσσεται η υπόθεση του έργου

Συγκρίνετε τα στοιχεία που βρήκατε με τα δεδομένα της νουβέλας

3η Εργασία

Σχηματίστε ένα σχεδιάγραμμα που να παρουσιάζει την ψυχολογική πορεία της Ρήνης

Ποια είναι η γνώμη σας για την τελική επιλογή της Ρήνης;

Σήμερα συναντάμε ανάλογα περιστατικά και επιλογές όπως αυτό της Ρήνης;

1. Το κοινωνικό-ιστορικό πλαίσιο του έργου

Α) Η κοινωνία

Το έργο Η τιμή και το χρήμα διαδραματίζεται στην Κέρκυρα του 19ου αιώνα και η εικόνα της κοινωνίας αυτής απεικονίζεται ανά- γλυφα μέσα στο έργο. Τα χαρακτηριστικά της είναι τόσο η γραφική όψη μιας παλαιότερης εποχής όσο και η νοσηρή όψη μιας διεφθαρμένης κοινωνίας. Ο κοινωνικός βίος διαφαίνεται μέσα από τις συζητήσεις των εργατών στην ταβέρνα με τα τραγούδια της αγάπης και του πόνου της απλής ζωής, τα αγνά ειδύλλια, την αλληλεγγύη των ανθρώπων και τις κυριακάτικες συναντήσεις των γυναικών με τις αναφορές στις απλές καθημερινές έγνοιες (σ. 33, 45). Θα μπορούσε να υποστηριχτεί ότι είναι μια κοινωνία απλοϊκή, που όλα της τα προβλήματα σκεπάζονται από τους ήχους της μουσικής. «Οι δύο συντρόφοι του ’καναν ο ένας σιγόντο, ο άλλος αμπάσσο· και στες τελευταίες νότες όλη η ταβέρνα τον εσυνόδεψε σε διάφορες φωνές, βαστώντας στα τελευταία για πολλήν ώρα το ίσιο».

                Παράλληλα αναδύεται η άλλη όψη με την πολιτική διαφθορά, την ύπαρξη κοινωνικών τάξεων, την άνιση κατανομή του πλούτου, την καταφυγή στην παρανομία και την ηθική διαφθορά, τη χρησιμοποίηση των προσωπικών διασυνδέσεων με σκοπό την εκμετάλλευση της πολιτικής κατάστασης και το κυνήγι του κέρδους.

                Στο πολιτικό επίπεδο βλέπουμε να υπαινίσσονται η κάλυψη των παρανομιών των ευνοούμενων πολιτών από τους πολιτικούς (σ.26,29,34), οι καταχρήσεις του δημοσίου χρήματος (σ. 30), η οικονομική αφαίμαξη της χώρας με την επιβολή δυσβάσταχτων φορολογιών. Στο επίπεδο της κοινωνίας ο λαός διαχωρίζεται σε δύο κοινωνικές τάξεις, την ανώτερη τάξη των πλούσιων αριστοκρατών και την κατώτερη των φτωχών ανθρώπων του λαού, με έντονα καθορισμένα όρια που δεν επιτρέπουν επιμειξίες (σ.28), οι οποίες θεωρούνται ντροπή και ξεπεσμός. Η μόνη περίπτωση στην οποία επιτρέπεται ο γάμος ανάμεσα σε άτομα διαφορετικών τάξεων είναι όταν το άτομο από την κατώτερη τάξη έχει μεγάλη οικονομική επιφάνεια (σ. 31). Συχνά οι φτωχοί αναγκάζονται να καταφεύγουν στην παρανομία, με πιο συχνή μορφή το λαθρεμπόριο, για να αντιμετωπίσουν τις ανάγκες ή τα χρέη τους. Γενικά επικρατεί η ηθική διαφθορά με σκοπό την αντιμετώπιση των οικονομικών αδιεξόδων ή την αποκατάσταση της «τιμής».

                Το κοινωνικό αυτό πλαίσιο με τις συγκεκριμένες οικονομικές ανάγκες και κοινωνικούς θεσμούς φαίνεται να καθορίζει τη ζωή, την ηθική αντίληψη και τη συμπεριφορά των ανθρώπων που βρίσκονται δέσμιοι σ’ αυτό. Αποτέλεσμα είναι το πλαίσιο αυτό του κοινωνικού περίγυρου να αποτελεί και την αιτία της δυστυχίας τους.

@    Εργασία:

Εντοπίστε πληροφορίες (κείμενα, εικόνες, φωτογραφίες κ.ά.) από άλλες πηγές για το κοινωνικό  πλαίσιο του έργου

Συγκρίνετε τα στοιχεία που βρήκατε με τα δεδομένα της νουβέλας

Κωνσταντίνος Θεοτόκης, Η Τιμή και το Χρήμα: Εργασίες

1. Το κοινωνικό-ιστορικό πλαίσιο του έργου

Β) Ο χώρος του διηγήματος

Στο έργο Η τιμή και το χρήμα ο Θεοτόκης περιγράφει με πιστότητα τους ανθρώπους και την ατμόσφαιρα του Μαντουκιού, στο οποίο διαδραματίζεται το διήγημα. Μέσα από το έργο σπαρταρά τόσο αληθινή η ζωή του Μαντουκιού, ενός παραθαλάσσιου προαστίου της Κέρκυρας, με κατοίκους ναυτικούς, παλικαράδες και λαθρέμπορους την εποχή που η Ήπειρος ήταν τουρκική. Χαρακτηριστική είναι η περιγραφή του κόσμου σε μια συγκεκριμένη στιγμή τηςμέρας στο απόσπασμα:

«Κάθε βράδι πολλοί μαστόροι που ασκόλαιναν από το έργο τους ερχόνταν από τη χώρα στο προάστιο: χτιστάδες με τα παλιά ξερά μισοκάπελά τους, τα ρούχα τους, τα ποδήματά τους ασβεστωμένα· μαραγγοί με τες καθημερνές τους φορεσιές· εργάτες από τα διάφορα εργοστάσια σκεφτικοί, λιγνοί, και σαν αλαλιασμένοι από τους κρότους της μηχανής· ξυπόλυτοι χαμάληδες, βαρκάρηδες, χωριάτες, κι άλλοι αθρώποι κάθε τέχνης· κ’ είχε αυτήν την ώρα ο δρόμος ζωή, γιατί κιόλας επηγαινοερχόνταν πολλά αμάξια και κάρα της εξοχής και της χώρας. Άλλοι επήγαιναν σπίτι τους, άλλοι στην ταβέρνα για να δειπνήσουν και να ξεφαντώσουν με τους συντρόφους τους.»

                Επίσης ζωντανεύει και η ζωή της αγοράς της πόλης, του Μαρκά, «ώστε οι Κερκυραίοι δεν αναγνωρίζουν μονάχα τους τύπους των λαθρεμπόρων του Μαντουκιού, και τους ανθρώπους της ταβέρνας ή τον τρόπο που φερνότανε τότες το αρχοντολόι προς το λαό, μα και ωρισμένα άτομα, πιστά ζωγραφισμένα, με τη χαρακτηριστική φρασεολογία τους και άλλες ιδιότητές τους, τόσο που θαρρούν πως τα βλέπουν και τ’ ακούνε ζωντανά, να μιλούν απέναντί τους».

                 Στο έργο αναγνωρίζονται ακόμη γεγονότα που έγιναν και υπαινίσσεται ο Θεοτόκης, όπως το πασάλειμμα ενός δικαστή στην αγορά και η υποστήριξη του λαθρεμπορίου από την κυβέρνηση του Γεωργίου Θεοτόκη.

                Το αφήγημα ξεκινά με τη γλαφυρή περιγραφή του φτωχικού σπιτιού της ακούραστης σιόρα Επιστήμης. Η μάνα ξυπνά την κόρη της, παρακινώντας την ν’ αρχίσει τις καθημερινές δουλειές του σπιτιού και το μπλέξιμο των καλαθιών, που θα φέρει περισσότερα χρήματα στο ταμείο της οικογένειας. Παρουσιάζεται η καθημερινή σκληρή ζωή των φτωχών ανθρώπων, όπως η σιόρα Επιστήμη, που δουλεύει στο εργοστάσιο αλλά και η ριψοκίνδυνη δουλειά των λαθρεμπόρων, που εκμεταλλεύονται την πολιτική κατάσταση και τη διαφθορά που υπάρχει, για να πλουτίσουν. Στη συνέχεια αποδίδεται το ίδιο παραστατικά η ατμόσφαιρα της ταβέρνας με τα τραγούδια και τα πειράγματα των θαμώνων κι αλλού η απλή καθημερινή ζωή στα σοκάκια της πόλης με τις κουβέντες των απλών γυναικών.

                Η ρεαλιστική απεικόνιση του χώρου είναι χαρακτηριστική, όταν ζωντανεύει η αγορά της πόλης με την πιστή περιγραφή της συνάντησης του Αντρέα με τη μάνα της Ρήνης, τα σχόλια των εργαζομένων και των περαστικών.

@    Εργασία

Εντοπίστε πληροφορίες (κείμενα, εικόνες, φωτογραφίες  κ.ά)  από άλλες πηγές για το χώρο που εκτυλίσσεται η υπόθεση του έργου

Συγκρίνετε τα στοιχεία που βρήκατε με τα δεδομένα της νουβέλας

Κωνσταντίνος Θεοτόκης, Η Τιμή και το Χρήμα: Εργασίες

3.  Η Ψυχογραφία στο έργο

 Β) Η ψυχολογική πορεία της Ρήνης

Ο Θεοτόκης με ένα αριστοτεχνικό τρόπο παρουσιάζει τις αλλαγές στην ψυχολογία των προσώπων. Ιδιαίτερα η Ρήνη, που αποτελεί το κύριο πρόσωπο, παρουσιάζει μια αξιοπρόσεχτη ψυχολογική πορεία.

               

                 Η Ρήνη αρχικά είναι η υποταγμένη κόρη που φροντίζει τα μικρότερα αδέλφια της και το σπίτι ενώ παράλληλα εργάζεται για να αυξήσει το εισόδημα της φτωχής οικογένειάς της.

                Στη συνέχεια την παρατηρούμε να είναι ερωτευμένη με τον ξεπεσμένο άρχοντα Αντρέα Ξη.

                Γρήγορα όμως απογοητεύεται και θυμώνει, όταν διαπιστώνει ότι αυτός εκβιάζει τη μάνα της, για να πάρει μεγάλη προίκα και να ξεπληρώσει τους δανειστές του. Διαψεύδονται οι ελπίδες και οι προσδοκίες της νέας κοπέλας, η οποία δυσαρεστείται έντονα, όταν επέρχεται ο χωρισμός των δύο ερωτευμένων.

                Η ίδια βρίσκεται μπροστά στην επιλογή να ακολουθήσει τις κοινωνικές προσταγές και την εναλλακτική λύση του γάμου με ένα άλλο νέο της τάξης της. Η θλίψη από την ταπείνωση, η πικρία και η απογοήτευση της ηρωίδας εκφράζεται γλαφυρά στο μονόλογό της, που φανερώνει και το δίλημμα της απόφασης για το μέλλον της. «Τι να κάμω; Όλοι οι άντρες είναι όμοιοι· και μου το λένε όλοι: ο Αντρέας βέβαια θα μ’ αλησμόνησε. Από κείνο το βράδυ ούτε τον είδα πια, ούτε τον άκου σα. Ήθελε και αυτός προικιά, κι αφού δεν τα ’χα μ’ απαράτησε. Αυτά προτιμούσε και όχι εμένανε.» […] «Το φτωχόπαιδο, το καημένο που μ’ εζήτησε, δεν ερώτησε για προικιά. […] Θα το πάρω».

                Στη συνέχεια η Ρήνη όμως δεν αναλαμβάνει δράση προς την κατεύθυνση της εναλλακτικής λύσης αλλά παραιτείται μπροστά στη θέληση του Αντρέα, τον οποίο ακολουθεί στο σπίτι του παρά τους ενδόμυχους φόβους της.

                 Η ικανοποίηση της Ρήνης από τη συμπεριφορά του Αντρέα είναι παροδική, αφού ο ίδιος σύντομα την εγκαταλείπει. Η απογοήτευση της Ρήνης και η έλλειψη εμπιστοσύνης προς το νέο που αγαπά είναι προφανής στα λόγια της: «Ω συμφορά μου πώς απατήθηκα!» «Έφταιξα εγώ που σ’ εμπιστεύτηκα· σ’ έλεγα τίμιον άνθρωπο. κι αντίς, εγελάστηκα. Ας χαθώ».

                Η απογοήτευση της Ρήνης όμως δεν οδηγεί σε παραίτηση αλλά στη λήψη αποφάσεων, οι οποίες την μετατρέπουν από ένα παθητικό υποκείμενο κατάστασης σε ένα ενεργητικό «υποκείμενο δράσης». Η Ρήνη θα ζητήσει δουλειά στο εργοστάσιο όπου δούλευε η μάνα της και δέχεται την επίσκεψη της σιόρα Επιστήμης, που αποφασίζει να προσφέρει περισσότερα χρήματα στον Αντρέα. Στο σημείο αυτό παρουσιάζεται ως μια ευαίσθητη κόρη που αναζητεί σαν το σπουργίτι τη στοργή της μητρικής αγκαλιάς.

                 Όταν τελικά η μάνα τραυματίζει το νέο, ο οποίος δέχεται να την παντρευτεί με την απόκτηση του ποσού των χιλίων ταλάρων, η ίδια αρνείται να τον παντρευτεί και αποφασίζει να ζήσει μια αυτόνομη και ανεξάρτητη ζωή.

                Αυτό που προκάλεσε την αντίδραση της Ρήνης είναι η προσβολή της τιμής της από τον Αντρέα, ο οποίος έβαλε τα χρήματα πάνω από την αγάπη. «Η άρνησή της να παντρευτεί τον Αντρέα σημασιοδοτεί την εκδίκησή της που μπορεί να οριστεί ως ηθική αποζημίωση του προσβεβλημένου με την τιμωρία του υβριστή».  Η ίδια τώρα τιμωρεί και πληγώνει τον Αντρέα, όπως πόνεσε κι αυτός προηγούμενα τη Ρήνη. Η Ρήνη όμως δεν παραμένει στην εκδίκηση και την ανταπόδοση του πόνου που η ίδια βίωσε. Με την απόφασή της επαναστατεί και έρχεται σε ρήξη με τις κοινωνικές επιταγές και το ρόλο που αυτές προδιέγραφαν για τη γυναίκα, ιδιαίτερα την κοινωνικά κατώτερη. Ανατρέπει τα κοινωνικά στερεότυπα και απελευθερώνεται ηθικά, αφού η τιμή και η αξιοπρέπεια είναι γι’ αυτήν ανώτερες αξίες.

@    Εργασία

Σχηματίστε ένα σχεδιάγραμμα που να παρουσιάζει την ψυχολογική πορεία της Ρήνης

Ποια είναι η γνώμη σας για την τελική επιλογή της Ρήνης;

Σήμερα συναντάμε ανάλογα περιστατικά και επιλογές όπως αυτό της Ρήνης;

Η Τιμή και το Χρήμα, μια νουβέλα του Κωσταντίνου Θεότόκη

Υλικό για αξιοποίηση

1. Η Κέρκυρα στο 1900

2. Σε ποιο εργοστάσιο άραγε εργαζόταν η σιόρα Επιστήμη και η Ρήνη;

Η λογοτεχνία στην επικράτεια των social media

Με 140 χαρακτήρες

Η φόνισσα, Α. Παπαδιαμάντης

ταινία

<

Η φόνισσα, Α. Παπαδιαμάντης

Η θέση και η τύχη της γυναίκας στον τρίτο κόσμο σήμρα

Νεοελληνική Γλώσσα Α' Λυκείου: Προετοιμασία για εξετάσεις

Νεοελληνική Γλώσσα Α’ Λυκείου

Προετοιμασία για εξετάσεις

·        

            Συνεξετάζουμε τρία κείμενα. Μάλλον όμως στις εξετάσεις πρέπει να περιοριστούμε σε δύο.

           Οι ασκήσεις είναι αδιαβάθμητες

1^ο κείμενο

Η δύσκολη περίοδος της εφηβείας –  Αλλαγές στον ψυχοκοινωνικό τομέα

Ταυτότητα του εγώ

Για να μπορέσει να χαράξει κανείς μια πορεία στη ζωή, πρέπει να ξέρει ποιες είναι οι ικανότητες, τα πιστεύω και ποιες οι αδυναμίες του, ώστε να τα χειριστεί σωστά για την επίτευξη των στόχων του. Αυτή η προσπάθεια «απόκτησης ταυτότητας του εγώ» συμβαίνει κατά την εφηβική ηλικία και επίκεντρο του ενδιαφέροντος του παιδιού είναι ο εαυτός του (εφηβικός εγωκεντρισμός).

Ο τρόπος με τον οποίο συμπεριφέρεται και αισθάνεται τα πράγματα αλλάζει συνεχώς από το ένα στο άλλο άκρο (πχ τη μια στιγμή ο έφηβος είναι ευδιάθετος και την άλλη νευρικός και απαισιόδοξος).

Η προσπάθεια των παιδιών να αποδεχτούν τις αλλαγές που τους συμβαίνουν και να αποκτήσουν τη δική τους ταυτότητα έχει αντίκτυπο στο συναισθηματικό τους κόσμο και τα κάνει συνήθως να έχουν κάποιες από τις παρακάτω αντιδράσεις :

·         Ο έφηβος φοβάται και ανησυχεί για τη σωματική του εμφάνιση και σεξουαλική ταυτότητά του.

·         Επιδιώκει τη μοναξιά

·         Νιώθει εύκολα ανία

·         Είναι νευρικός και πολλές φορές εχθρικός απέναντι στους άλλους και σε κάθε μορφή εξουσίας

·         Ονειροπολεί και είναι ευσυγκίνητος

·         Έχει αντιδραστική στάση προς το αντίθετο φύλο μέχρι να αποσαφηνίσει το ρόλο των φύλων

·         Δεν είναι σταθερός στις αποφάσεις τους

·         Έχει κριτική διάθεση έναντι των άλλων και αμφισβητεί όλους αυτούς που φροντίζουν για το «καλό» του κόσμου, προκαλώντας το κακό του

·         Προσπαθεί να ορίσει τα πιστεύω του και να τα υπερασπιστεί

·         Διεκδικεί «τα δικαιώματα του»

ΕΡΩΤΑΣ-ΑΓΑΠΗ

Λίγα λόγια για την Αγάπη..

Μια λέξη. Πέντε γράμματα. Είσαι δυστυχής άμα δεν το νιώσεις. Είσαι ευτυχής εάν το νιώσεις. Μοιάζει, φαίνεται , σαν μια συνάρτηση ανάμεσα στον έρωτα και το πάθος. Με αυτή απολαμβάνεις , συμπαραστέκεσαι ,διασκεδάζεις, δίνεις και πολύχρωμα και πολυδύναμα νιώθεις κάποιον δίπλα σου «σαν το άλλο σου μισό». Είναι η αγάπη. Σύνολο καθορισμένων αισθημάτων και αόριστων σκέψεων.
Αγάπη εστί ένας ουρανός που πότε βρέχει , πότε χιονίζει και πότε είναι καταγάλανος και λαμπερός. Είναι ένας λεπτός σπάγκος που αν δεν τον χειριστείς σωστά κάποια στιγμή θα τεντωθεί και θα σπάσει.
Δεν έχεις λόγο που αγαπάς. Και αυτό είναι που σε μαγεύει. Σε μαγεύει να ζωγραφίσεις την ομορφιά της ζωής .Γιατί αυτό που λέμε αγάπη είναι ένα έργο τέχνης. Υπάρχουν καλλιτέχνες όλων των ειδών. Οι καλλιτέχνες της αγάπης όμως χρησιμοποιούν τα εργαλεία τους για να εκφράσουν το ανέκφραστο. Χωρίς πινέλο, αποτυπώνουν τη ζωή με τα πιο ζωηρά χρώματα. Χωρίς σμίλη, χαράζουν τη μαγεία της ύπαρξης. Χωρίς κλίμακα, δημιουργούν μουσική για όλους μας. Χωρίς καμία χορογραφία , μπαίνουν στο χορό της ζωής. Μια τέχνη που όλη μπορούν να μάθουν αν τους έρθει μία και μοναδική σταγόνα από τον ουρανό που θα πέσει στο ποτήρι της ζωής για να μειώσει την πίκρα της.
Αγάπα . Μπορεί να έρθει μια μικρή βροχή . Δεν πειράζει. Θα μάθεις. Και αν είναι απλά μια μπόρα με μικρή διάρκεια πάλι δεν πειράζει καθώς ο προσωρινός αποχωρισμός δυναμώνει τα μεγάλα αισθήματα και σβήνει τα μικρά απαράλλακτα, όπως ο αέρας δυναμώνει τη φωτιά και σβήνει το κερί..
Αγάπα αληθινά όμως . Όπως οι δροσοσταλίδες αγαπούν τ’ αεράκι, όπως οι μητέρες αγαπούν το πρωτότοκο τους, όπως η μνήμη αγαπά πρόσωπα απ’ το παρελθόν, όπως η παλίρροια το φεγγάρι, όπως οι άγγελοι αγαπούν τους αγνούς στην καρδιά και όπως η θάλασσα αγαπάει την άμμο.
Πρόσεχε όμως .Αυτό απαιτεί προσπάθεια. Η αγάπη ποτέ δεν πεθαίνει από φυσικό θάνατο. Πεθαίνει όμως από αδιαφορία και εγκατάλειψη. Πεθαίνει όταν τη θεωρήσουμε δεδομένη. Πράγματα που παραλείπουμε και αγνοούμε είναι συχνά πιο επικίνδυνα από τα λάθη που κάνουμε. Τελικά , θα έλεγα, η αγάπη πεθαίνει από κόπωση και πλήξη, από έλλειψη φροντίδας και στοργής. Πρόσεχε! Μην την σκοτώσεις ! Ανανέωσε την όπως εσύ το νιώθεις!
Και θα μας πει ό Somerset Maugham : «Η μεγαλύτερη τραγωδία της ζωής δεν είναι ότι πεθαίνουν οι άνθρωποι, αλλά ότι παύουν ν’ αγαπούν». Ίσως φθείρονται, αναλώνονται και καταναλώνονται σε αυτό το άγχος της ρουτίνας, αυτόν τον μέγα ρυπαντή της αγάπης. Μην αφήνεις τίποτα να ανεβαίνει πιο πάνω από τα σκαλιά της αγάπης και της υγείας σου γιατί μετά δεν θα μπορείς ούτε να τα ανέβεις.
Είναι μεγάλη η δύναμη της αγάπης. Σαν να σε αλλάζει ριζικά. Δεν ξέρω , νιώθεις σαν να έχεις ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο και δεν χρειάζεσαι την «Χαβάη της ηρεμίας». Είσαι απλά γεμάτος . Γεμάτος σκέψεις , όνειρα, συναισθήματα , στόχους , ευτυχία και ψυχική υγεία και ευμάρεια.
Μην αγαπάς κάποιον επειδή είναι όμορφος , αγάπησε τον επειδή θα είναι όμορφα όταν τον αγαπάς. Αλήθεια σου λέω , θα αλλάξει η ζωή σου . Η αγάπη απονέμεται πάντα σαν δώρο. Ελεύθερα, πρόθυμα, απροσδόκητα. Προσφέρεται ακόμα κι’ όταν οι άλλοι δεν την αναγνωρίζουν και δεν την εκτιμούν . Δεν αγαπάμε για να μας αγαπήσουν, αγαπάμε γιατί απλά έτσι το νιώθουμε.
Αγάπα και σύ και μην ξεχνάς για να έχεις απόλυτο έλεγχο στο σώμα σου και τη ζωή σου απαιτούνται τρία πράγματα, ένας στόχος, ένα όνειρο και μία αγάπη…


σας ευχαριστώ πολύ για την ανάγνωση του κειμένου μου..προτίμησα να το συντάξω εδώ στο μπλογκ μας,παρά να το γραψώ σε μια λευκή κόλλα..ελπίζω να σας άρεσε...ευχαριστώ πολύ,
ανόνυμους.
(περιμενώ σχόλια κύριοι και κυρίες του άλφα7..!! )

Υιοθετώντας ένα κείμενο... φύλλο εργασίας 3 Κ. Π. Καβάφης "Ιθάκη"

Ιθάκη του Κ.Π. Καβάφη, μια πρώτη προσέγγιση

Γράφει ο Δημήτρης Παπαναστασίου

πηγή ΕΔΩ

Η Ιθάκη του Κ.Π. Καβάφη είναι ένα διδακτικό ποίημα. Στην υπόθεση του κειμένου περιλαμβάνεται μόνο ένα πρόσωπο και αυτό είναι ο κάθε υποθετικός Οδυσσέας που ξεκινά το ταξίδι του για την Ιθάκη. Το νόημα του ποιήματος είναι απλό και σαφές. Ο άνθρωπος στη ζωή του επιδιώκει ένα σκοπό, την Ιθάκη από την οποία αποκτά εμπειρίες, γνώσεις και ανώτερα αγαθά. Επίσης ο Καβάφης τονίζει ιδιαίτερα δύο είδη απολαύσεων: Τα ¨Φοινικικά εμπορεία» που αναφέρονται σε σωματικές εμπειρίες και παραπέμπουν σε ηδονικές απολαύσεις και οι «Αιγυπτιακές πόλεις» με τους σοφούς και τους σπουδασμένους τους.

    Ο τίτλος σχετίζεται άμεσα με το περιεχόμενο του ποιήματος, διότι ο τελικός προορισμός του κάθε υποθετικού Οδυσσέα είναι η Ιθάκη.

    Η γλώσσα του ποιήματος είναι δημοτική με καθαρευουσιάνικες ιδιοτυπίες. Το ύφος του είναι παραινετικό, λιτό και διαθέτει ακρίβεια και ζωντάνια.

Υιοθετώντας ένα κείμενο... φύλλο εργασίας 3: Μονταίν "Περί φιλίας"

Μισέλ ντε Μονταίν. "Περι φιλίας"

Η φιλία στον Μονταίν και τον Αριστοτέλη 

Υιοθετώντας ένα κείμενο… Φύλο εργασίας 3: Ανδρέας Λασκαράτος

Ο Ανδρέας Λασκαράτος και "Τα μυστήρια της Κεφαλλονιάς"

O Ανδρέας Λασκαράτος υπήρξε ένας σπουδαίος σατιρικός συγγραφέας, πνεύμα ανήσυχο που δημιούργησε έργα που συνήθιζαν να έρχονται σε σύγκρουση με τις αντιλήψεις της εποχής του. Εξέφραζε ελεύθερα και ανεπηρέαστα τις απόψεις του και προκαλούσε με τη γραφή του γι' αυτό γνώρισε διώξεις, τη φυλάκιση αλλά και τον αφορισμό. Απέναντί του βρέθηκε κυρίως η εκκλησία.

 Γεννήθηκε την 1η Μαΐου το 1811 στο χωριό Ρετσάτα, κοντά στη Ληξούρι της Κεφαλονιάς κατά την περίοδο που τα επτάνησα περνούσαν από τη γαλλική στην αγγλική "κηδεμονία". Ως γόνος πλούσιας οικογένειας γαιοκτημόνων, σπούδασε νομικά στο Παρίσι, όμως το επάγγελμα του νομικού το εξάσκησε μόνο όταν βρέθηκε σε οικονομική ανάγκη. Υπήρξε μαθητής του Ανδρέα Κάλβου, ενώ γνώρισε και τον Διονύσιο Σολωμό, κάτι που ασφαλώς επηρέασε τη μετέπειτα πορεία του. Ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία, την ποίηση, ενώ είναι πιο γνωστός ως λιβελογράφος. Εξέδωσε αρκετές σατιρικές εφημερίδες όπως ο «Λύχνος». Καταφέρθηκε εναντίον της αδικίας, της πολιτικής ανικανότητας, των θρησκευτικών προλήψεων αλλά και την αυθαιρεσία της θρησκευτικής αρχής, κάτι που έφερε και το "ρήγμα" στις σχέσεις του με την εκκλησία.

"ΙΘΑΚΗ" Κ.Π.Καβαφης

Αρχαϊκή εποχή: Η εξέλιξη των πολιτευμάτων

Γλωσσομάθεια

Πολυγλωσσία

Β΄ αποικισμός των αρχαίων Ελλήνων

Αποικιακή εξάπλωση (Α' Γυμνασίου)

Ο δεύτερος ελληνικός αποικισμός (8ος-6ος αι. π.Χ.). (Α' Λυκείου)

Το Λατινικό Αλφάβητο είναι το Αλφάβητο της Κύμης

Το αρχαιοελληνικό νόμισμα

Ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ

Τα φύλα στη λογοτεχνία (και άλλες ιστορίες): Πρόχειρο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Λογοτεχνία Α' Λυκείου

4^Ο Γενικό Λύκειο Χαλκίδας                                    Σχολ. έτος 2012 – 13

Νεοελληνική Λογοτεχνία

Γραπτή δοκιμασία Α’ Τετραμήνου

Διάρκεια 2 διδακτικές ώρες

Ι. Κείμενο

Του Βασίλη

Ποιος είναι ο Βασίλης αυτού του δημοτικού τραγουδιού δεν είναι εξακριβωμένο. Μια παραλλαγή υποστηρίζει ότι είναι γιος παπαδιάς από τη Ραψάνη της Θεσσαλίας, άλλη αναφέρει ως πατρίδα του την Ελασσόνα. Με βάση τις παραλλαγές (τις διαφορετικές μορφές) του τραγουδιού ο ήρωας πρέπει να είναι κλέφτης στη Θεσσαλία γύρω στο 1800 μ.Χ. Το τραγούδι με φυσικό και απέριττο τρόπο μάς δείχνει τα συναισθήματα που οδηγούσαν, όσο διαρκούσε η τουρκοκρατία, τους γενναίους άνδρες να προτιμούν τον ελεύθερο βίο του κλέφτη στα βουνά.

"Βασίλη, κάτσε φρόνιμα, να γίνεις νοικοκύρης,                                              1

για ν' αποχτήσεις πρόβατα, ζευγάρια κι' αγελάδες,                                         2

χωριά κι' αμπελοχώραφα, κοπέλια[1] να δουλεύουν.                                      3

-Μάννα μου εγώ δεν κάθομαι να γίνω νοικοκύρης,                                        4

να κάμω αμπελοχώραφα, κοπέλια να δουλεύουν,                                           5

και να ’μαι σκλάβος των Τουρκών, κοπέλι στους γερόντους[2].                    6

Φέρε μου τ’ αλαφρό[3] σπαθί και το βαριό[4] τουφέκι,                                    7

να πεταχτώ σαν το πουλί ψηλά στα κορφοβούνια,                                            8

να πάρω δίπλα τα βουνά, να περπατήσω λόγγους[5],                                        9

να βρω λημέρια των κλεφτών, γιατάκια[6] καπετάνων,                                  10

και να σουρίξω[7] κλέφτικα, να σμίξω τους συντρόφους,                              11

που πολεμούν με την Τουρκιά και με τους Αρβανίτες."                                 12

Πουρνό[8] φιλεί τη μάννα του, πουρνό ξεπροβοδειέται[9].                             13

"Γεια σας βουνά με τους γκρεμνούς, λαγκάδια με τις πάχνες[10]!                 14

- Καλώς το τ’ άξιο το παιδί και τ’ άξιο παλληκάρι.»                                       15

ΙΙ. Ασκήσεις

1.        Τρεις βασικές κατηγορίες των δημοτικών τραγουδιών είναι

α. τα Ακριτικά,

β. οι Παραλογές και

γ. τα Ιστορικά δημοτικά τραγούδια.

Σε ποια κατηγορία εντάσσεται το παραπάνω δημοτικό τραγούδι; Αιτιολογήστε την απάντησή σας με συγκεκριμένες αναφορές στο κείμενο και λαμβάνοντας υπόψη και το εισαγωγικό σημείωμα.

Μονάδες 12

μύρισε το σφαγείο μας θυμάρι