Νεοελληνική Γλώσσα Α’ Λυκείου: Προετοιμασία Διαγωνίσματος

Νεοελληνική Γλώσσα Α’ Λυκείου  Κοινωνικές γλωσσικές ποικιλίες 1.      Γλώσσα και Σχολείο: Η σχολική γλώσσα: γλωσσικές πρακτικές μαθητών – μαθητριών στην τάξη

  2.      Γλώσσα και Φύλο:  γλωσσικές πρακτικές μαθητών – μαθητριών στην τάξη

 
        Ειδικές γλώσσες: Κοινωνιολογία της εκπαίδευσης


Κ ε ί μ ε ν ο

Με επιτόπιες έρευνες και συμμετοχική παρατήρηση στο επικοινωνιακό πλαίσιο της τάξης, έχει διαπιστωθεί ότι οι γλωσσικές πρακτικές (συμπεριφορές) των μαθητών κατά τη διάρκεια του μαθήματος διαφέρουν αισθητά με κριτήριο το φύλο. Πιο συγκεκριμένα η γλώσσα των μαθητριών είναι σε γενικές γραμμές περισσότερο «επιμελημένη» και «ευγενική» σε σχέση με τη γλώσσα των μαθητών, η οποία είναι λιγότερο «επιμελημένη» και «ευγενική».

Οι μαθήτριες αποφεύγουν συστηματικά τη χρήση έντονων επιφωνημάτων αποδοκιμασίας και αγενών εκφράσεων, ενώ χρησιμοποιούν πολύ συχνά εκφράσεις που φανερώνουν ευγένεια, όπως «παρακαλώ», «συγγνώμη, κύριε/α», «ευχαριστώ πολύ», «θα μπορούσα;», «μήπως είναι εύκολο;». Κοινωνικοποιούνται, δηλαδή, από πολύ μικρή ηλικία σε μια γλώσσα «προσεγμένη και ευγενική, χωρίς γραμματικοσυντακτικές παρατυπίες και κοινωνικές χοντράδες».  Η γλώσσα αυτή θεωρείται ότι ταιριάζει στο φύλο τους και την οποία είναι υποχρεωμένες να υιοθετήσουν για να προσληφθούν μελλοντικά ως κανονικές γυναίκες. Η γλώσσα που χρησιμοποιούν τα κορίτσια επηρεάζεται επιπλέον σε μεγάλο βαθμό από τα μέσα ενημέρωσης και ψυχαγωγίας που προβάλλουν «πρότυπα θηλυκότητας» και τη γλώσσα που θεωρείται κατάλληλη γι’ αυτά.

Οι μαθητές, αντίθετα, κάνουν συχνή χρήση έντονων επιφωνημάτων αποδοκιμασίας και υβριστικών εκφράσεων, ενώ χρησιμοποιούν πολύ σπάνια εκφράσεις ευγένειας όπως οι προαναφερόμενες. Υιοθετούν δηλαδή, μια γλώσσα «σκληρή», μη «επιμελημένη», που θεωρείται ότι ταιριάζει στους άντρες και στον κοινωνικό ρόλο του φύλου τους. Η γλώσσα που χρησιμοποιούν τ’ αγόρια επηρεάζεται και διαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό από τα μέσα ενημέρωσης και ψυχαγωγίας που προβάλλουν «πρότυπα ανδρισμού» και την κατάλληλη γλώσσα γι’ αυτά.

Οι μαθήτριες επιπλέον, όπως διαπιστώθηκε, λαμβάνουν το λόγο στις περισσότερες περιπτώσεις όταν επιλεγούν από το/τη δάσκαλό/λα τους για να συνεισφέρουν στην εξέλιξη της συνομιλίας. Αντίθετα οι μαθητές αρκετά συχνά επιδιώκουν να παρεμβαίνουν στο μάθημα με αυθαίρετο τρόπο, χωρίς να έχουν επιλεγεί από το/τη δάσκαλό/λα τους (αυτοεπιλογή) και με αυτό τον τρόπο δε συμμορφώνονται προς τους άγραφους κανόνες που ισχύουν στη σχολική τάξη. Το γεγονός αυτό έχει ως άμεση συνέπεια να δέχονται οι μαθητές επιπλήξεις γι’ αυτή την απαράδεκτη συμπεριφορά τους και σε περιπτώσεις συχνής επανάληψης να απειλούνται με ποινές ή να τιμωρούνται.

Με τη συμμετοχική παρατήρηση εντοπίσαμε ένα μαθητή ο οποίος μιλούσε πάντα ευγενικά, σε ήρεμο τόνο και απέφευγε τη χρήση έντονων επιφωνημάτων αποδοκιμασίας. Ο μαθητής αυτός γινόταν συχνά στόχος χλευασμού, ειρωνικών σχολίων και λεκτικών επιθέσεων τόσο από τους συμμαθητές του όσο κι από τις συμμαθήτριές του μερικές φορές, γιατί «όλες και όλοι μετριόμαστε με το στερεότυπο, την επιταγή της επιθυμητής και προσδοκώμενης γυναικοπρεπούς/ανδροπρεπούς συμπεριφοράς» και επομένως η γλωσσική μας συμπεριφορά πρέπει να ευθυγραμμίζεται μ’ αυτό το στερεότυπο.

Ερωτήσεις - Ασκήσεις 

·         Ερωτήσεις κριτικής πρόσληψης του κειμένου

Α. Δώσε ένα τίτλο στο κείμενο

Β. Ποια είναι η βασική αντίθεση που παρουσιάζεται στο κείμενο;

(Στην απάντησή σου μπορείς να αντιγράψεις ένα χωρίο του κειμένου ή να το αποδώσεις με δικά σου λόγια)

Γ. Χαρακτήρισε κάθε φράση ως Σωστή (Σ) ή Λαθεμένη (Λ) ανάλογα με το αν συμφωνεί ή διαφωνεί με το περιεχόμενο του κειμένου

1. Τα κορίτσια δε χρησιμοποιούν πολύ συχνά εκφράσεις που φανερώνουν ευγένεια.

2. Η γλώσσα που χρησιμοποιούν τα κορίτσια επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τα μέσα ενημέρωσης και ψυχαγωγίας

3. Τα ΜΜΕ επηρεάζουν μόνο τα κορίτσια στον τρόπο ομιλίας και συμπεριφοράς.

4. Τα αγόρια σχεδόν ποτέ δε δημιουργούν προβλήματα στη διαδικασία του μαθήματος.

Δ. Για ποιους λόγους, σύμφωνα με το κείμενο, αγόρια και κορίτσια έχουν διαφορετική γλωσσική συμπεριφορά στο σχολείο;

·         Ασκήσεις Λεξιλογίου

1. Εντοπίστε και καταγράψτε λέξεις που αναφέρονται σε συμπεριφορές και  σχέσεις που αναπτύσσονται 1. μεταξύ μαθητών/τριών και 2. μεταξύ μαθητών/τριών και δασκάλων

π.χ. επικοινωνιακό πλαίσιο, ευγενική (γλώσσα), επιμελημένη (γλώσσα), ήρεμο τόνο

2. Εντοπίστε και καταγράψτε λέξεις επιστημονικούς όρους: γλωσσολογίας (κοινωνιογλωσσολογίας), κοινωνιολογίας, κοινωνιολογίας της εκπαίδευσης, ψυχολογίας

π.χ. επικοινωνιακό πλαίσιο, γλωσσικές πρακτικές, γραμματικοσυντακτικές παρατυπίες

·         Ασκήσεις σύνταξης κειμένου (Παραγωγή λόγου)

1^ο κείμενο: Άρθρο

 Ο διδάσκοντας της τάξης αντιλαμβάνεται τις επιθέσεις των συμμαθητών του προς ένα μαθητή ο οποίος μιλούσε πάντα ευγενικά, σε ήρεμο τόνο και απέφευγε τη χρήση έντονων επιφωνημάτων αποδοκιμασίας  Πώς πρέπει να αντιμετωπίσει την περίπτωση των επιθέσεων εναντίον του μαθητή αυτού ο διδάσκοντας;

(Απάντηση σε μορφή άρθρου:

Τίτλος / ερέθισμα επικαιρότητας / γ’ ενικό πρόσωπο, α’ πληθυντικό πρόσωπο, γ’ πληθυντικό πρόσωπο / επίσημη γλώσσα, σοβαρό ύφος / μια παράγραφος 80 -120 λέξεις)

2^ο κείμενο: Ανακοίνωση - Εισήγηση

Το παραπάνω κείμενο αναφέρεται σε τάξεις Ε’ και ΣΤ’ Δημοτικού.

Ποια είναι η δική σας εμπειρία από το δημοτικό σχετικά με αυτό τα θέμα;

(Απάντηση σε μορφή ανακοίνωσης - εισήγησης στην τάξη:

Χαιρετισμός /ταυτότητα εισηγητή / ερέθισμα ανακοίνωσης / α’ ενικό πρόσωπο, α’ πληθυντικό πρόσωπο, γ’ ενικό πρόσωπο, γ’ πληθυντικό πρόσωπο /  επίσημη γλώσσα, σοβαρό ύφος. Θα αναφερθούμε, έστω και μια φορά, σε προσωπικές εμπειρίες, οπότε το ύφος μας μπορεί, σε ορισμένα σημεία, να χρωματιστεί συναισθηματικά / 3-4 παράγραφοι: 1 παρ. εισαγωγή, τουλάχιστον 40 λέξεις, 1-2 παρ. κυρίως θέμα, τουλάχιστον 80 λέξεις, 1 παρ. επίλογος, τουλάχιστον 40 λέξεις)

3^ο κείμενο: Ανακοίνωση - Εισήγηση

Το παραπάνω κείμενο αναφέρεται σε τάξεις Ε’ και ΣΤ’ Δημοτικού.

Πώς διαμορφώνεται η κατάσταση σ’ αυτό το θέμα στο Λύκειο;

Οδηγίες: όπως στο 2^ο  κείμενο.

4^ο Κείμενο: Απάντηση σε ερώτηση έρευνας – Προσχεδιασμένος προφορικός λόγος

Ποια είναι η δική σου συμπεριφορά και ειδικότερα η γλωσσική συμπεριφορά φέτος στην Α’ Λυκείου κατά τη διάρκεια του μαθήματος;

(Απάντηση σε  προσχεδιασμένο προφορικό λόγο

Ταυτότητα ερωτώμενου/ α’ ενικό πρόσωπο: κυρίως, γ’ πληθυντικό πρόσωπο, γ’ ενικό πρόσωπο /  βιωματική, προσωπική γλώσσα / προσωπικό, αυθόρμητο, συναισθηματικό αλλά πάντα ευπρεπές ύφος.  1-2 παράγραφοι, τουλάχιστον 100 λέξεις)

Ο Μυκηναϊκός πολιτισμός: Ερωτήσεις και θέματα

1.      Πού και πότε εμφανίστηκε ο μυκηναϊκός πολιτισμός, ο πρώτος μεγάλος ελληνικός πολιτισμός και γιατί ονομάστηκε έτσι;

2. Στον παρακάτω χάρτη σημειώστε δίπλα στο κόκκινο σημάδι  το όνομα του κέντρου του Μυκηναϊκού πολιτισμού που λείπει. Συνολικά λείπουν τα ονόματα έξι (6)  Μυκηναϊκών κέντρων.

3.        α. Γιατί η ανάγνωση της γραμμικής Β’ γραφής επικύρωσε την ελληνικότητα του μυκηναϊκού πολιτισμού;

            β. Τι είδους πληροφορίες μας δίνουν οι πινακίδες της γραμμικής β’ γραφής;

4. Συμπληρώστε τα κενά στο παρακάτω κείμενο

  α. ΜΕΓΑΡΟ:  Επίκεντρο των …………………………………. δραστηριοτήτων.

β. Ο ηγεμόνας κάθε ανακτόρου - ………………………………- διαχειριζόταν τον πλούτο της περιοχής την οποία εξουσίαζε.

γ. Ασχολίες – επαγγελματικές ομάδες

δ. ………………………………… - κτηνοτρόφοι (οι περισσότεροι)

ε. ειδικευμένοι τεχνίτες (κεραμουργοί, ξυλουργοί, ναυπηγοί, χαλκουργοί, χρυσοχόοι, αρωματοποιοί, γιατροί κ.ά.) (μεγάλη ομάδα )

στ. έμποροι και ……………………… (σημαντική ομάδα) 

5. Μελετώντας τον παρακάτω χάρτη, που έχει ως θέμα:

Επικοινωνίες και εμπορικοί δρόμοι κατά τη Μυκηναϊκή εποχή, υποστηρίξτε ή απορρίψτε την άποψη: Ο μυκηναϊκός κόσμος σε όλη τη διάρκειά του υπήρξε ένας κλειστός, κατά βάση αγροτικός, κόσμος.

6. Συμπληρώστε τα κενά στο παρακάτω κείμενο

Η παρακμή και η κατάρρευση του μηκηναϊκού κόσμου

α .. ………………………….. λόγοι

Οι καταστροφές των παράκτιων περιοχών της Εγγύς Ανατολής περιόρισαν και στο τέλος τερμάτισαν τις ………………………. επαφές, που ήταν ζωτικής σημασίας για τους Μυκηναίους. Η απώλεια των αγορών της Ανατολής φαίνεται ότι κλόνισε την οικονομία των ανακτόρων και συνέβαλε βαθμιαία αλλά σταθερά στη ………………….. του μυκηναϊκού κόσμου.

β . ……………………………….. λόγοι

Εσωτερικές διενέξεις, δυναστικές έριδες και ………………………… ανάμεσα στα ………………………………… κέντρα.

7. Μελετώντας το παρακάτω παράθεμα (πηγή) και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις να απαντήσετε το ερώτημα:

Τι είδους πληροφορίες μάς δίνουν οι πινακίδες της γραμμικής β’ γραφής;

 Οι πινακίδες της γραμμικής Β'

 Έχουμε λοιπόν κάποιους σωρούς από πηλό, που καταρχήν δε μας υπόσχονται τίποτα· τους κάνει πολύτιμους όμως το γεγονός ότι συνιστούν μιαν ολότελα καινούργια πηγή αδιάβλητης πληροφόρησης για τον αρχαιότατο ελληνικό πολιτισμό - που άλλη πηγή γνώσης μας γι' αυτόν είναι η αρχαιολογία και οι συγκεχυμένες παραδόσεις που μας μεταβίβασαν οι κλασικοί χρόνοι. Είναι βέβαια λυπηρό που οι πινακίδες δε μας λένε τίποτε για την ιστορία των ανθρώπων που τις έγραψαν, ούτε για τη σκέψη τους. Κι όμως, μερικοί από μας θα εκπλαγούν ίσως όταν ανακαλύψουν πόσα συμπεράσματα μπορούμε να αντλήσουμε απ' αυτές. Οι Μυκηναίοι δεν το θεώρησαν απαραίτητο να διασώσουν ούτε την ιστορία τους ούτε τη διπλωματική τους αλληλογραφία. Μας άφησαν όμως τουλάχιστον καταγραφές από τη διοίκηση των βασιλείων τους και από τη λειτουργία ορισμένων τομέων της οικονομίας τους.

 Εκτός από τις πινακίδες έχουμε και μερικές επιγραφές στη Γραμμική Γραφή Β', που περιλαμβάνονται στη ζωγραφική διακόσμηση αγγείων. Τέτοια αγγεία έχουν ανακαλυφθεί σε διάφορες τοποθεσίες, κι εξακολουθούν να ανακαλύπτονται ολοένα περισσότερα.

 J. Chadwick, Ο Μυκηναϊκός κόσμος, μετ. Κ.Ν. Πετρόπουλος, εκδ. Gutenberg, σ. 29-30.

8. Μελετώντας το παρακάτω παράθεμα (πηγή) και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις να υποστηρίξετε ή να απορρίψετε την άποψη: Η οικονομική ανάπτυξη και επαγγελματική οργάνωση των Μυκηναίων ήταν στοιχειώδης και ο καταμερισμός εργασίας δεν είχε εξελιχθεί ιδιαίτερα.

 Τα επαγγέλματα και οι ειδικευμένοι τεχνίτες μέσα από τις πινακίδες της γραμμικής Β΄ γραφής
 Το πλήθος των επαγγελματικών ειδικοτήτων που κατονομάζονται στους καταλόγους [των πήλινων πινακίδων της γραμμικής Β’] προϋποθέτει εντυπωσιακά προχωρημένο καταμερισμό της εργασίας. Έχει περάσει πια η στοιχειώδης βαθμίδα του πολιτισμού όπου ο καθένας μπορούσε διαδοχικά να κάνει το γεωργό, το χτίστη, τον ξυλουργό ή ό,τι άλλο. Τώρα πηγαίνει και βρίσκει τον ειδικό γι' αυτό που κάθε φορά χρειάζεται: από ένα συνηθισμένο κύπελλο ως το πολυτελέστερο έπιπλο με ην πολύτιμη ένθετη διακόσμηση. Από τη στιγμή που βλέπουμε ότι ανάμεσα στα επαγγέλματα υπήρχε και ο κυανουργός [ku-wa-no-wo-ko: κυανουργός], ο «τεχνίτης λαζουρίτη* λίθου [του κυάνου] ή γυάλινων απομιμήσεών του», συμπεραίνουμε ασυνήθιστο επίπεδο πολυτέλειας, αφού τέτοιο επάγγελμα με κανένα άλμα της φαντασίας μας δε θα μπορούσε να χαρακτηριστεί αναγκαίο. Κι ίσως έχει κάποια σημασία ότι ήταν γνωστό μόνο στις Μυκήνες. Για μας είναι ένα πρόβλημα ότι πολλές από τις μυκηναϊκές ονομασίες επαγγελμάτων δε διασώθηκαν στην ελληνική των κλασικών χρόνων, και γι' αυτό μας είναι αδύνατο να τις ερμηνεύσουμε.

J. Chadwick, ό.π.. σ. 152.

ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ !!!

Σύζυγος, ένα είδος υπό εξαφάνιση

Κουζέλη Λαμπρινή

ΤΟ ΒΗΜΑ  ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 18/11/2012 05:45

Η ιστορία της γυναίκας μέσα στον γάμο. Η εξέλιξη του «ρόλου» της μέσα από τα μυθικά και θρησκευτικά πρότυπα, τις λογοτεχνικές αναφορές και τις πολιτικοκοινωνικές αλλαγές

Μία από τις «οικογενειακές φωτογραφίες» της Συνόδου Κορυφής των G-20 στο Πίτσμπουργκ το 2009 δείχνει τη Μισέλ Οµπάµα πλαισιωμένη από τις συζύγους των ηγετών που συνεδρίαζαν με τον αμερικανό πρόεδρο, συνολικά 22 γυναίκες. Κάποια μπλογκ σχολίαζαν τότε την εκκωφαντική απουσία από τη φωτογραφία των συζύγων της γερμανίδας καγκελαρίου και της προέδρου της Αργεντινής και πρόσθεταν: «Οι περισσότερες γυναίκες της φωτογραφίας έχουν εξίσου καλή μόρφωση με τους συζύγους τους και έχουν εργαστεί σε θέσεις ισχύος, τις οποίες άφησαν για να υποστηρίξουν εκείνους. Γιατί είναι πρώτες κυρίες και όχι ηγέτες των χωρών τους;».

           Το βιβλίο της Μέριλιν Γιάλομ Η ιστορία της συζύγου (Αγρα, 2012) γράφτηκε πριν από το συγκεκριμένο γεγονός, έχει όμως τις απαντήσεις σε όλα τα ερωτήματα που αφορούν τη γυναίκα ως σύζυγο από την αρχαιότητα ως σήμερα. Κάποτε, λέει η συγγραφέας, οι γυναίκες έφεραν τον τίτλο της «συζύγου» ως σύμβολο τιμής και η βέρα στο δάχτυλο αποτελούσε ένδειξη της γυναικείας αξίας. Σήμερα, η γυναίκα δεν χρειάζεται να είναι σύζυγος για να έχει υπόσταση και κοινωνικό κύρος, δεν έχει ανάγκη από έναν άντρα για να τη συντηρήσει, είναι κοινωνικά και νομικά αποδεκτό να γίνει μητέρα εκτός γάμου. Είναι επομένως η σύζυγος είδος υπό εξαφάνιση; αναρωτιόταν η Γιάλομ όταν ξεκίνησε να γράφει την ιστορία της γυναίκας μέσα στον γάμο.

          Αυτή η δραστήρια ερευνήτρια και πανεπιστημιακός, που μας έχει δώσει συναρπαστικές και πρωτότυπες αφηγήσεις για τη γυναίκα - θυμόμαστε την Ιστορία του γυναικείου στήθους (εκδ. Αγρα, 2006) και τη Γέννηση της βασίλισσας του σκακιού (2008) - είναι σύζυγος του ψυχιάτρου και δημοφιλούς πεζογράφου Ιρβιν Γιάλομ. «Τον γνωρίζω από τα δεκατέσσερά μου» μου έλεγε σε μια συνέντευξή μας πριν από δύο χρόνια, «ήμασταν πολύ καλοί φίλοι, γίναμε σύζυγοι, αποκτήσαμε τέσσερα παιδιά και παραμένουμε φίλοι και συνέταιροι στον γάμο μας». Οι εμπειρίες της από τον γάμο της είναι θετικές, γι' αυτό γράφει αυτό το βιβλίο με την πεποίθηση ότι «είναι "καλό πράγμα" για μια γυναίκα να είναι σύζυγος - υπό κάποιες προϋποθέσεις».

Από το «συμβόλαιο» στον έρωτα
        Η προϋπόθεση νούμερο ένα στην εποχή μας, ο έρωτας, αρχίζει να αναγνωρίζεται ως προϋπόθεση γάμου αργά, τον 16ο αιώνα. Θα περάσουν ακόμη δύο αιώνες ώσπου να αποτελέσει κεκτημένο των γυναικών, πρώτα της μεσαίας τάξης, ενώ οι αριστοκράτισσες θα περιμένουν ως τον 19ο αιώνα. Η οικονομική ανεξαρτησία ως προϋπόθεση για έναν ισότιμο γάμο θεμελιώνεται μετά το 1950, όταν βελτιώνεται η θέση της γυναίκας στην αγορά εργασίας.

           Οι ρωμαίοι πατεράδες έκλειναν οικονομικά συμβόλαια αρραβωνιάζοντας τις κόρες τους από έξι ετών. Στη γερμανόφωνη μεσαιωνική Ευρώπη ο σύζυγος είχε, βάσει νόμου, το δικαίωμα να ξυλοκοπεί τη γυναίκα του. Στο θεοκρατικό καθεστώς του Μεσαίωνα η θρησκεία υποστήριζε την υποτέλεια της γυναίκας στον σύζυγό της, αλλά ακόμη και ο προοδευτικός Ζαν-Ζακ Ρουσό στον παιδαγωγικό Αιμίλιο του 18ου αιώνα προτρέπει τη γυναίκα να είναι παθητική και να υπομένει την ανάρμοστη συμπεριφορά του άντρα της χωρίς να παραπονείται. Χρειάστηκαν αιώνες και αγώνες ώστε η γυναίκα να αποκτήσει ισότιμη θέση με τον άντρα μέσα στον γάμο στις δυτικές κοινωνίες, και αυτό πολύ πρόσφατα, μετά τα μέσα του 20ού αιώνα.

           Η ιστορία της συζύγου είναι στενά συνυφασμένη με την ιστορία της θρησκείας, την οικονομική ιστορία, την ιστορία των τάξεων, της εκπαίδευσης, της πολιτικής συνειδητοποίησης και των κοινωνικών αγώνων. Σχετίζεται με παραδόσεις και κοινωνικές πρακτικές, αντικατοπτρίζεται σε νομοθετικές ρυθμίσεις, στη λογοτεχνία, στις γελοιογραφίες, στο ρεπορτάζ και στις μικρές αγγελίες των εφημερίδων. Η Γιάλομ μελετά κάθε δημόσια πηγή, έρευνες, στατιστικές αλλά και τα ημερολόγια, την αλληλογραφία και τα λογοτεχνικά κείμενα δεκάδων γνωστών ή άσημων γυναικών που περιγράφουν την καθημερινότητα του έγγαμου βίου τους.

             Διάσημες γυναίκες της Ιστορίας, του μύθου και της τέχνης, θρυλικές σύζυγοι αποτελούν βεβαίως ορόσημα στην αφήγηση της Γιάλομ: η Εύα και η Παρθένος Μαρία, η καλή και η κακή «σύζυγος» της Βίβλου, η Πηνελόπη και η Ωραία Ελένη, η πιστή και η άπιστη σύζυγος του αρχαιοελληνικού μύθου, η Μήδεια και η Κλυταιμνήστρα, σύζυγοι εκδικητικές, η μοιχαλίδα ρωμαία Κλαυδία, η μοιραία Κλεοπάτρα, η σαιξπηρική «Στρίγκλα» Κατερίνα, η δημοκράτισσα Αμπιγκεϊλ Ανταμς, σύζυγος του δευτέρου προέδρου των ΗΠΑ, η Ελίζαμπεθ Κέιντι Στάντον, η διασημότερη ακτιβίστρια της χειραφέτησης των γυναικών κατά τον 19ο αιώνα, η απατημένη πρώτη κυρία Χίλαρι Κλίντον και η λιγότερο γνωστή Κατερίνα φον Μπόρα, σύζυγος του μεταρρυθμιστή θεολόγου Μαρτίνου Λούθηρου, που επηρέασε τον θεσμό του γάμου όσο ελάχιστοι συνιστώντας τον σε κληρικούς και λαϊκούς.

          Οι ιστορίες τους, που η συγγραφέας συμπλέκει σε μια ευχάριστη αφήγηση, πυκνά αλλά διακριτικά τεκμηριωμένη και καλομεταφρασμένη στα ελληνικά, μιλούν για τη διαδρομή της γυναίκας από τον παραδοσιακό ρόλο της «ασήμαντης γυναίκας» που προσφέρει επί αιώνες στον άνδρα συναισθηματική στήριξη και σεξ, παιδιά και οικιακές υπηρεσίες, στη νέα σύζυγο του 21ου αιώνα, η οποία έχοντας καταρρίψει απαγορεύσεις και όρια βρίσκεται μπροστά σε έναν ρόλο που πρέπει να τον δημιουργήσει από την αρχή, με επίγνωση της πορείας που διένυσε.

Εντυπα λεξικά εναντίον ηλεκτρονικών

Κουζέλη Λαμπρινή

Τι λένε Ίδρυμα Τριανταφυλλίδη, Μπαμπινιώτης, Πατάκης, Φυτράκης


ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 17/11/2012 08:42

Λέξεις όπως «», «unfriend», «swaps» έχουν μπει στο καθημερινό μας λεξιλόγιο μέσα από τα social media και τη δημοσιογραφία της οικονομικής κρίσης, που εμπλουτίζουν διαρκώς τη γλώσσα με νέους όρους ευρείας χρήσης ή με νέες σημασίες σε λέξεις παλιές, όπως για παράδειγμα το «like».


Θα τις βρούμε στα λεξικά; Πόσο εύκολο και πόσο εφικτό είναι να παρακολουθούν τα λεξικυ βρετανικού εκδοτικού οίκου Macmillan και κατέληξαν στο συμπέρασμα από τη νέα χρονιά να μην ξανατυπώσουν τα ερμηνευτικά λεξικά τους της αγγλικής αλλά να τα διαθέτουν αποκλειστικά σε οnline εκδόσεις.






Ο Μάικλ Ράντελ, υπεύθυνος σύνταξης του Macmillan English Dictionary, έδωσε εξηγήσεις για την απόαναθεωρεί το περιεχόμενο του λεξικού και εύκολα να προσθέτει νέες λέξεις που αντανακλούν τις ραγδαίες αλλαγές στην αγγλική γλώσσα και τον ενισχυμένο ρόλο της ως lingua franca των επιστημών, του εμπορίου και των social media.

Πρόκειται για την ίδια απόφαση που πήρε η Encyclopaedia Britannica πριν από μερικούς μήνες, για την απόφαση προς την οποία προσανατολίζονται και οι επιμελητές του Oxford English Dictionary. Διαμορφώνεται μια τάση; Μια νέα εκδοτική πρακτική που δηλώνει ότι οι εγκυκλοπαίδειες και τα λεξικά, βασικά βιβλία αναφοράς πρώτης ανάγκης, είναι τα πρώτα που θα πέσουν στον πόλεμο μεταξύ έντυπων και ψηφιακών εκδόσεων;

Τι λένε οι έλληνες εκδότες λεξικών;


Το Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών [ΙΝΣ- Ίδρυμα Τριανταφυλλίδη] εξέδωσε το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής το 1998, το ανατύπωσε το 2009 και ετοιμάζει μια νέα αναθεωρημένη έκδοση. Το λεξικό κυκλοφορεί σε έντυπη μορφή αλλά και online στο διαδίκτυο. Ρωτήσαμε τον γέκδοσή του θα είναι ψηφιακό. «Θα κυκλοφορήσει σε έντυπη μορφή, αυτό είναι βέβαιο, υπάρχουν όμως και σκέψεις για την ανάπτυξη μιας εφαρμογής την οποία θα μπορεί να αγοράσει ο χρήστης και να εγκαταστήσει στον υπολογιστή του», απάντησε.

Η δική του εκτίμηση είναι ότι θα κυκλοφορούν παράλληλα, για μεγάλο χρονικό διάστημα, έντυπες και ψηφιακές εκδόσεις λεξικών, και ότι, ειδικά στην Ελλάδα, η αποκλειστικά online κυκλοφορία τους θα αργήσει πολύ. «Αφενός οι εξελίξεις φτάνουν εδώ με κάποια καθυστέρηση, αφετέρου το ποσοστό του ελληνικού κοινού που είναι εξοικειωμένο με το ηλεκτρονικό βιβλίο και την ψηφιακή ανάγνωση είναι πολύ μικρότερο από το αντίστοιχο ποσοστό του αγγλόφωνου κοινού». Επιπλέον, ο κ. Παπαναστασίου θεωρεί ότι το κέρδος ενός λεξικού είναι τα λήμματα που διαβάζουμε καθ' οδόν προς κάποιο συγκεκριμένο λήμμα, πράγμα που δεν συμβαίνει στις οnline βάσεις δεδομένων, οι οποίες μας επιστρέφουν πληροφορίες για συγκεκριμένη λέξη που αναζητούμε και έτσι δεν έχουμε εικόνα των λέξεων που την περιβάλλουν στη σελίδα ενός τυπωμένου λεξικού - και χάνουμε την πληροφορία που μεταφέρουν ακριβώς αυτές οι γειτονικές λέξεις.

Μυκηναϊκός πολιτισμός

Η απάτη της κλιματικής αλλαγής (HD)

Ενδιαφέρον Ντοκιμαντέρ. Το εντοπίσαμε εδώ

Προφορικός και γραπτός λόγος

Νεοελληνική Γλώσσα:
I. ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΣ ΚΑΙ ΓΡΑΠΤΟΣ ΛΟΓΟΣ

•  Επισημαίνω τα στοιχεία της ομιλίας

Στον προφορικό λόγο, διακρίνουμε:

Α.  το λεκτικό εκφώνημα: τα λόγια ως περιεχόμενο

Β.  τα παραγλωσσικά γνωρίσματα του λεκτικού εκφωνήματος:

 1. επιτονισμός

Επιτονισμός είναι η κύμανση (το ανεβοκατέβασμα) της φωνής που χαρακτηρίζει μια ολόκληρη εκφώνηση, μια φράση ή πρόταση. Επομένως διακρίνεται από τον τόνο, που χαρακτηρίζει μια μόνο λέξη. Ο επιτονισμός πληροφορεί:

 α) σχετικά με τη διάθεση ή τη στάση του ομιλητή: οργή, σκώμμα, ειρωνεία κτλ.,

 β) σχετικά με το είδος των προτάσεων: ερωτηματική, απιφωνηματική κτλ.

 Επομένως, ο επιτονισμός με την κύμανση της φωνής διαμορφώνει σημασίες.

2. παύσεις

3. προφορά

4. ένταση φωνής

Γ.  τα εξωγλωσσικά γνωρίσματα (χειρονομίες, κινήσεις, έκφραση προσώπου, βλέμμα, διάθεση).

·         Σύμβολα χρήσιμα στην απομαγνητοφώνηση

 Τα σύμβολα που χρησιμοποιούνται συνήθως στην απομαγνητοφώνηση είναι:

 - = μικρή παύση. + = μέτρια παύση, ++ = παρατεταμένη παύση, 

= ανοδική κίνηση της φωνής,  = καθοδική κίνηση της φωνής

  ↗= ανοδική κίνηση της φωνής,  =↘ καθοδική κίνηση της φωνής

(όλα τα σύμβολα αφορούν παραγλωσσικά γνωρίσματα του λεκτικού εκφωνήματος)

• Άσκηση

Μεταγράψτε (απομαγνητοφωνήστε) την ομιλία της μαθήτριας που παρακολουθήσατε.

Α. Το λεκτικό εκφώνημα: τα λόγια ως περιεχόμενο
+
Β. Τα παραγλωσσικά γνωρίσματα του λεκτικού εκφωνήματος (επιτονισμός και παύσεις)
..........................................................................................................................................

2. Σημειώστε άλλα παραγλωσσικά γνωρίσματα του λεκτικού εκφωνήματος
(προφορά, ένταση φωνής) .................................................................................................

Γ. Τα εξωγλωσσικά γνωρίσματα (χειρονομίες, κινήσεις, έκφραση προσώπου, βλέμμα, διάθεση). ............................................................................................................................................ 

Στην Εύβοια ο Ερωτόκριτος;

Αν νομίζετε πως θα απαντήσω στο ερώτημα του τίτλου, κάνετε λάθος…

Επίσης κάνετε λάθος αν νομίζετε πως ψάχνοντας τον Ερωτόκριτο εγώ ταξίδεψα στην Κρήτη.

Τον Ερωτόκριτο αναζητούσα στην Εύβοια! Τι γύρευε εδώ ο ήρωας του σπουδαίου ποιητή Βιτσέντζου Κορνάρου;

Μα εδώ, στην Έγριπο

Μυκηναϊκός πολιτισμός 1600 - 1100 π.Χ.