Γλώσσα και φύλο: Διαγώνισμα

Νεοελληνική γλώσσα Α' Λυκείου

 Γραπτή δοκιμασία 

1.  Κοινωνικές γλωσσικές ποικιλίες: Γλώσσα και φύλο 
2. Ειδικές γλώσσες: γλωσσολογία, ψυχολογία, κοινωνιολογία 
3. Προφορικός λόγος 

Κείμενο

 Άρης, για τους άνδρες, Αφροδίτη, για τις γυναίκες. Ροζ για τα κοριτσάκια, μπλε για τα αγοράκια. Στερεότυπα δηλαδή που υποδηλώνουν ότι τα δύο φύλα έχουν ελάχιστα κοινά μεταξύ τους, λένε μάλιστα ότι το κάθε φύλο μιλάει τη δική του «γλώσσα». Πόση αλήθεια κρύβει άραγε αυτό; Η σύγχρονη έρευνα αποκαλύπτει πάντως ότι το – επικοινωνιακό – χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών δεν είναι τόσο βαθύ όσο νομίζουμε. Ας ξεφύγουμε λοιπόν από τα κλισέ, ας παραδεχτούμε τις – μικρές ή μεγάλες – διαφορές μας για να απολαύσουμε εν τέλει τη συμπληρωματικότητά μας.

                Γιατί άραγε οι (περισσότερες) γυναίκες σταματάνε στον δρόμο και ρωτάνε για την κατεύθυνση, ενώ αντίθετα οι (περισσότεροι) άνδρες απεχθάνονται να το κάνουν; Το ερώτημα δεν είναι τυχαίο, αφού αποκρυσταλλώνει τις βασικές πτυχές ενός φαινομένου που ευθύνεται για πολλές από τις απογοητεύσεις που βιώνουν άνδρες και γυναίκες, όταν συνομιλούν μεταξύ τους. Για μια γυναίκα το να ρωτήσει έναν ξένο σημαίνει ότι θα κάνει μια φευγαλέα σχέση μαζί του που θα την οδηγήσει εκεί που θέλει να πάει χωρίς απώλειες. «Τι έχουμε να χάσουμε;», λέει. Με την οπτική του άνδρα, όμως, κάτι τέτοιο θα ήταν υποτιμητικό. Προτιμάει να χάσει 5, 10, άντε 20 λεπτά και να βρει μόνος του τον δρόμο, παρά να ρωτήσει κάποιον άλλο. «Άσε που μπορεί να μας στείλει αλλού γι’ αλλού», ισχυρίζεται. Είναι θέμα κατεύθυνσης. Για τους άνδρες σημασία έχει το «πάνω - κάτω» (ποιος έχει το πάνω χέρι), ενώ για τις γυναίκες το «μεταξύ μας» σύμφωνα με την Ντέμπορα Τάνεν, καθηγήτρια Γλωσσολογίας στο αμερικανικό Πανεπιστήμιο Georgetown, η οποία έχει αφιερώσει περισσότερα από τριάντα χρόνια ερευνώντας τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούν γλωσσικά τα δύο φύλα.

 «Oι συζητήσεις των ανδρών τείνουν να επικεντρώνονται στην ιεραρχία και τον ανταγωνισμό, αντίθετα οι κουβέντες των γυναικών περιστρέφονται γύρω από τις σχέσεις τους και κατά πόσο αυτές είναι στενές ή αποστασιοποιημένες», λέει η αμερικανίδα καθηγήτρια. «Εγώ μπορώ να πετάξω την μπάλα μέχρι εκεί πάνω», λέει το ένα αγοράκι στον φίλο του, για να πάρει από εκείνον την απάντηση «η δικιά μου θα πάει στο φεγγάρι». «Η μαμά μου φοράει φακούς επαφής» λέει μια πιτσιρίκα για να εισπράξει ένα γεμάτο θαυμασμό «και μένα το ίδιο η θεία μου» από την άλλη. Αυτό το κοινό που μοιράζονται, της είναι τόσο ευχάριστο όσο η πιο ψηλή μπαλιά για το αγοράκι που «καπελώνοντας» φραστικά τους φίλους του νιώθει πιο δυνατό.

 Σε άλλες ηλικίες, όταν μια γυναίκα αναφέρεται σε προσωπικά της προβλήματα, η φίλη θα της απαντήσει «ξέρω πώς αισθάνεσαι» ή «το ίδιο συμβαίνει και σε μένα». Είναι μια τελετουργική απάντηση που ενισχύει τη σχέση τους. Σε μια ανάλογη συζήτηση ανάμεσα σε άνδρες ο δεύτερος θα έλεγε στον πρώτο «πού να δεις τι συμβαίνει σε μένα», αφήνοντας να εννοηθεί το χειρότερο και άρα κάτι που ενισχύει τη θέση του – ακόμη και – στη μιζέρια.  Υπάρχουν όμως και παρεξηγήσεις αφού, αν η συζήτηση γινόταν ανάμεσα σε μια γυναίκα και έναν άνδρα, εκείνος θα θεωρούσε ότι του ζητάει τη βοήθειά του για να λύσει τα προβλήματά της, πράγμα που θα έκανε μεν, αλλά τότε εκείνη θα τον κατηγορούσε με θυμό ότι της λέει τι να κάνει...

                 Όλες οι συζητήσεις όμως είτε από την ανδρική είτε από τη γυναικεία σκοπιά και άρα όλες οι σχέσεις, αντανακλούν ένα συνδυασμό ιεραρχίας και σύνδεσης. «Όλοι φιλοδοξούμε να είμαστε δυνατοί και να έχουμε σχέσεις με άλλους ανθρώπους. Τα φαινομενικά διαφορετικά στυλ συζήτησης ανδρών και γυναικών είναι απλά διαφορετικοί τρόποι για την επίτευξη των ίδιων στόχων», ισχυρίζεται η Ντέμπορα Τάνεν.  Η οικογένεια μάλιστα είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο είναι ολοφάνερη αλλά και πολύ έντονη η επικέντρωση των μελών της – αρσενικών και θηλυκών – στην ιεραρχία και τον ανταγωνισμό από τη μια αλλά και την επιθυμία για σύνδεση από την άλλη. Υπάρχουν άραγε άνδρες ή γυναίκες που δεν το έχουν βιώσει;

                        Κική Τριανταφύλλη, Διονυσία Μαρίνου, Γεωργία Γεωργακαράκου

                                      Περιοδικό Ταχυδρόμος: Τετάρτη 23 Μαρτίου 2011

Ερωτήσεις - Ασκήσεις

·         Ερωτήσεις κριτικής πρόσληψης του κειμένου

Α.  Δώσε ένα τίτλο στο παραπάνω κείμενο

Χρησιμοποίησε στον τίτλο οπωσδήποτε τις ακόλουθες δύο (2) λέξεις (σε οποιαδήποτε πτώση και αριθμό): φύλο, γλωσσικός 

Μονάδες 10

Β. Χαρακτήρισε κάθε επόμενη φράση ως Σωστή (Σ) ή Λαθεμένη (Λ), ανάλογα με το αν συμφωνεί ή διαφωνεί με το περιεχόμενο του κειμένου

1.      Η σύγχρονη έρευνα αποκαλύπτει ότι το – επικοινωνιακό – χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών  είναι βαθύ. (1^η παράγραφος)

2.      Οι άνδρες στο δρόμο, όταν ψάχνουν κάτι, είναι κατά κανόνα ιδιαιτέρως κοινωνικοί. (2^η παράγραφος)

3.      Οι συζητήσεις των μεγάλων, ανδρών και γυναικών, είναι ανταγωνιστικές, ενώ οι συζητήσεις μεταξύ παιδιών και εφήβων χαρακτηρίζονται από διάθεση επικοινωνίας. (3^η παράγραφος)

4.      Η οικογένεια είναι ο χώρος μέσα στον οποίο είναι ολοφάνερη αλλά και πολύ έντονη η διάθεση όλων των μελών της στην επιθυμία για επικοινωνία. (5^η παράγραφος)

5.      Οι έρευνες για την έμφυλη γλωσσική συμπεριφορά στηρίζονται στον προφορικό λόγο

Μονάδες 5Χ2: 12

Γ. Παρουσίασε δύο διαφορές στη γλωσσική συμπεριφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών, όπως παρουσιάζονται στο κείμενο                                                                                              

Μονάδες 10

·         Άσκηση Λεξιλογίου

1.  Εντοπίστε και καταγράψτε οχτώ (4) λέξεις ή εκφράσεις (2 – 5 λέξεις μαζί) του κειμένου που αναφέρονται στις σχέσεις των δύο φύλων.

Μονάδες 4Χ2: 8

·         Άσκηση σύνταξης κειμένου (Παραγωγή λόγου)

Σύνθεση κειμένου: Άρθρο (θα δημοσιευθεί στο alfaefta.blogspot.com)

Το παραπάνω κείμενο αναφέρεται γενικά στις γλωσσικές συμπεριφορές των δύο φύλων.

Πώς διαμορφώνεται η γλωσσική συμπεριφορά των εφήβων, αγοριών και κοριτσιών;

Παρατηρούμε τα ίδια φαινόμενα με αυτά που αναφέρονται στο κείμενο; Υπάρχουν διαφορές;

Εξετάστε α) παρέες μόνο κοριτσιών, β) παρέες μόνο αγοριών και γ) μικτές παρέες.

Απάντηση σε μορφή άρθρου:

Τίτλος

Ποιο ερέθισμα επικαιρότητας μας οδήγησε στο να γράψουμε αυτό το άρθρο;

Γ’ ενικό πρόσωπο, α’ πληθυντικό πρόσωπο, γ’ πληθυντικό πρόσωπο

Επίσημη γλώσσα, σοβαρό ύφος

Τρεις – τέσσερις παράγραφοι: 60 -120 λέξεις η καθεμιά:

1^η παρ. εισαγωγή (πρόλογος) 1-2 παρ. κυρίως θέμα, τουλάχιστον 80 λέξεις, 1 παρ. επίλογος, τουλάχιστον 40 λέξεις

Προσοχή: αναφέρουμε οπωσδήποτε συγκεκριμένα παραδείγματα με εκφράσεις που χρησιμοποιείτε αγόρια και κορίτσια όταν βρίσκεστε εκτός τάξης. Φυσικά δε γράφουμε αυτολεξεί  βρισιές ή βωμολοχίες (που πιθανόν ακούγονται στις εφηβικές), διότι προσβάλλουν τον αναγνώστη του κειμένου μας και δεν ταιριάζουν με ένα κείμενο που θα δημοσιευτεί.

(Όποιος θέλει, βέβαια, μπορεί να αναπτύξει περισσότερο τις απόψεις του,  χωρίς κανένα  περιορισμό σε αριθμό παραγράφων και λέξεων)

Μονάδες 60

Χαλκίδα 17-12 - 2012